|
Nederlands Textielinstituut organiseerde symposium
“Topsport in textiel”
Sportinnovaties ook bruikbaar voor andere toepassingen van textiel
Precies op de dag dat een record aantal Olympische medaillewinnaars werd gehuldigd door Koningin Beatrix vond in het Nationale Sportcentrum Papendal een symposium plaats onder de titel “Topsport in textiel”. Het Nederlands Textielinstituut liet een aantal deskundigen aan het woord over innovaties in textiel ter verbetering van (top)sportprestaties. Ook werd ingegaan op de betekenis van deze innovaties voor de gehele textiel- en kledingbranche.
Luchtweerstand
Het bedrijf Interraps BV van de eerste spreker, de heer J. Gierveld, intro-duceerde aanvankelijk met veel succes een nieuw, glad schaatspak, dat enorm bijdroeg aan verbetering van sportprestaties. Voor de Olympische winterspelen 1988 in Calgary werd een schaatspak ontworpen met in de jacquard stof kleine putjes van 3 x 3 of 4 x 4 mm. Géén resultaat van uitgekiende R & D, maar een probeersel dat bleek te leiden tot ongekende progressie in de gerealiseerde schaatstijden. De illusie, als zou dit een gevolg zijn van de kleding leek TNO in haar windtunnels weg te willen blazen, maar al vrij snel viel een verband niet te ontkennen. De structuur van de stof houdt lucht vast en deze fungeert als een soort glijmiddel, dat luchtweerstand vermindert. De, op deze wijze ontwikkelde, “Air Flow Suit” leverde naast goede resultaten op de Olympic Oval ook veel positieve publiciteit op voor de relatief kleine onderneming van deze spreker. Later werd met wisselend succes getracht ook (zomer)sporters in andere disciplines van aërodynamische kleding te voorzien. Wellicht biedt verdere ontwikkeling straks in Salt Lake City nog meer nieuwe perspectieven.
Haaienpak
Het merk Speedo heeft een traditie opgebouwd in de productie van “snelle” kleding. Volgens de heer J. Neperus, Brand Manager van Speedo International werd in Atlanta meer dan 77 procent van de zwemmedailles gewonnen door sporters in Aquablade van Speedo. De introductie van FASTSKIN™, op 24 maart dit jaar, leverde naast diverse wereldrecords, opnieuw veel publiciteit op voor Speedo. FASTSKIN™ is een volledig bodysuit voor zwemmers, beter bekend als het “haaienpak”. Het werd in één klap een begrip bij de voor Nederland zo succesvolle Olympische Spelen in Sydney. Het is het eerste zwempak dat de hydrodynamische kwaliteiten van de haaienhuid volledig imiteert. De huid van een haai heeft microscopische “tanden” of tentakels die naar achteren gericht staan. Deze kanaliseren de waterstroom over de haaienkop en verminderen de weerstand, waardoor de haai sneller door het water gaat met gebruik van minder energie. De stof van de zwemsuits is eveneens voorzien van de tandjes die zijn ingeweefd en opgedrukt. In Sydney werd ruim 80 procent van de medailles in het zwemmen behaald in een Speedo haaienpak. Metingen wezen uit dat het pak de prestaties van sommige testzwemmers met minstens 3 procent verbeterde. De glijtijd verminderde zelfs met 7,5 procent. Het was het resultaat van een investering van circa 72 miljoen gulden, voor vier jaar ontwikkeling.
Draagcomfort
Kleding kan niet alleen een rol vervullen bij het verminderen van weerstand door lucht of water, maar kan ook bijdragen aan het comfort van de sporter. Onder het motto “The better you feel, the better you perform” ontwikkelde Acordis de vezels Outlast, Cortelle Micro, en Amicor respectievelijk voor de regulering van warmte en vocht, alsmede voor het beheersen van bacteriën en schimmels. In rust produceert het lichaam een energie van circa 100 Watt, maar bij grote inspanning kan deze volgens de heer Roland Cox van Acordis oplopen tot zo’n 1.000 Watt. Daarbij komen onder andere warmte en vocht vrij. Geringe afwijkingen van lichaamstemperatuur naar beneden of naar boven worden als onaangenaam ervaren, hetgeen in de sport ten koste van prestaties kan gaan. Nieuwe vezels verhogen de afvoer van vocht ten opzichte van katoen met circa 48 procent en de droogsnelheid met circa 36 procent. Het plakken van vochtige kleding aan de huid wordt bij gebruik van MicroCortelle met 25 procent gereduceerd ten opzichte van katoen en de warmte-isolatie bij vochtige kleding is 22 procent beter. Gebruik van de juiste vezels in de kleding kan de afvoer van vocht bevorderen en grote schommelingen in lichaamstemperatuur voorkomen. Niet alleen de vezels zijn daarbij belangrijk, maar ook de lagen waaruit kleding is opgebouwd. De Heer H. van de Ven vertelde dat Sympatex thermo-regulerende multi-layers heeft ontwikkeld. Daardoor wordt lichaamsvocht snel afgevoerd en ontstaat een beter koelend effect, zelfs bij hoge temperaturen en hevige transpiratie. Dat is mogelijk doordat het vocht dichtbij de huid geabsorbeerd en verdampt wordt. Warmte kan ook in het textiel worden opgeslagen om latere afkoeling van het lichaam te voorkomen. Daartoe wordt gebruik gemaakt van Phase Change Material (PCM). Parafine is zo’n materiaal, aldus de heer Simon Sutter van Schoeller Textil AG. Door microcapsules in het materiaal van de kleding op te nemen wordt overtollige warmte-energie gebufferd om te worden losgelaten als het lichaam dreigt af te koelen. Uiteraard is dit vooral geschikt voor sporten waarbij de temperatuur binnen korte tijd sterk wisselt. De heer R. Heslefeld van de firma Eschler schonk naast de eerder genoemde fysiologische functies ook aandacht aan ergonomische zaken zoals pasvorm, design en bewegingselasticiteit, grip, naadverwerking en dergelijke. Ook besteedde hij aandacht aan bescherming tegen het weer en tegen UV-straling. Hij lichtte een en ander toe aan de hand van aanwezige kledingstukken.
Thermisch neutraal
De heer H. Daanen van TNO Menskunde heeft ervaring met het hanteren van ISO-normen om te berekenen hoeveel kleding nodig is om thermisch neutraal te blijven. Dat wil zeggen: de lichaamstemperatuur op circa 37 graden Celsius te houden. Defensie gebruikt bijvoorbeeld rekenmodellen om uit te vinden of onderkoeling dan wel oververhitting dreigt. Omdat sportprestaties bij hoge lichaamstemperaturen teruglopen kiezen atleten vaak voor gebruik van een koelpak waardoor ijswater wordt gepompt om hun lichaamstemperatuur voor een race omlaag te brengen, waardoor warmte door inspanning in de huid kan worden gebufferd. Spreker ging onder andere ook in op het gebruik van bodyscan om sportkleding exact passend te maken om daarmee luchtweerstand te verminderen. Scanning wordt ook in toenemende mate gebruikt voor andere doeleinden, zoals het ontwikkelen van een beter stelsel van kledingmaten.
Bredere toepassingen
Als laatste spreker ging de heer A. Luiken, manager van TNO-Textiel in op het feit dat de besproken toepassingen breder toepasbaar zijn, ook voor upgrading van bestaande producten. Daarbij is het van het grootste belang om innovatief te denken, creatief te zijn en op tijd te beginnen. Materiaal met minder luchtweerstand kan bijvoorbeeld worden toegepast voor dekzeilen van vrachtauto’s, tenten en zonneschermen.
Mindere waterweerstand kan bijvoorbeeld voor vloeistoffiltratie van belang zijn, door lagere drukval over filters. Temperatuur-regulatie kan worden toegepast in beroepskleding voor slagers, caissières, chauffeurs en bestellers die aan veel temperatuurswisselingen worden blootgesteld. Vocht- en warmteregulatie kan van belang zijn voor bouwvakkers, schilders en wegwerkers, maar ook voor schermdoek in de glastuinbouw. De ontwikkeling van zogenaamd intelligent textiel kan leiden tot aanpassing van textiele eigenschappen aan veranderingen in het micro of macro-klimaat. Men zou een regenjas kunnen ontwikkelen die pas waterdicht wordt als het regent, en bij droog weer bijvoorbeeld beter ventileert. Lichtreflectie zou gebruikt kunnen worden voor temperatuurbeheersing of heldere zichtbaarheid. Bij het bereiken van een bepaalde temperatuur kunnen vezels stoffen afgeven, zoals geurstoffen of medicamenten. TNO is van mening dat zij qua onderzoek ten behoeve van de sport nog veel meer mogelijkheden biedt dan thans worden benut. Daarom wordt een dwarsverband van TNO-textiel met TNO-sporttechniek overwogen.
|
 |
