PDM: het lijkt moeilijk

PDM lijkt dezer dagen een must. PDM, Product Data Management is geen directe ontwikkeltool maar wel een instrument dat een gestructureerde productontwikkeling faciliteert. Een steeds grotere variatie in producten snel op de markt zetten, waarbij productontwikkeling op steeds meer plaatsen binnen het bedrijf en binnen de keten plaatsvindt. Tel daarbij dat PDM het bedrijf minder kwetsbaar maakt als personeel vertrekt, omdat het kennis intern beter laat delen. Het verhoogt ook nog eens de productiviteit, verkleint de doorlooptijd van collectieaanpassingen, het verhoogt de kwaliteit van product en proces. De opkomst van email vormt geen bedreiging voor PDM, want wie enige duizenden artikelen op de markt brengt kan niet met email volstaan.

Mogelijke nadelen
Toch zijn PDM implementaties complex. Je moet de grenzen tussen afdelingen slechten en daarnaast ook nog eens tot overeenstemming komen met de toeleverancier en afnemer over de wijze van gegevens uitwisselen. Tenslotte gaat PDM gepaard met grote vragen omtrent vastleggen van procedures, versiebeheer, conversie van gegevens uit verschillende formaten en opslag van gegevens. Als je daarbij optelt dat het om veelal grafische en gekleurde documenten gaat, is de opslagcapaciteit en de organisatie daarvan erg belangrijk. Het gaat als snel om een groot aantal gegevens die alleen goed opgeslagen zijn als ze ook goed toegankelijk zijn en ontsloten worden (bijv. met een goede zoekmachine met beeldherkenning). Bij een gemiddeld modebedrijf hebben we het al snel over 100.000 artikelen met een groot aantal materialen en fournituren.

Voorbereiding
Het is daarom nodig om u grondig voor te bereiden op een PDM implementatie. Niet zozeer omdat de kosten voor hard- en software hoog zijn, dat is niet het geval, maar vooral omdat de organisatie intern en extern gaat veranderen. Intern is het zaak goed de verschillende afdelingen te mobiliseren en te betrekken en goed uit te leggen wat het doel is en welke processen gaan veranderen. Het is ook van belang welke kennis gedeeld gaat worden, en vooral welke kennis ontsloten moet worden. Bovendien moet u goed bepalen wie welke bevoegdheid heeft. Niet alles regel je in een keer: PDM invoeren betekent nog niet dat alle stoffen en materialen in digitale vorm ontsloten zijn.

Voorwaarden
Daarnaast is PDM geen wondermiddel en niet de vervanger van alle andere technologieën. Het brengt veel orde in productontwikkeling, in aanpassingen van producten na tests of presentatie maar het vervangt niet alle mails, faxen, en express zendingen. De opkomst van Web-PDM heeft de zaak vereenvoudigd omdat nu de gehele keten rond een interface werkt, maar daarmee heeft niet elk bedrijf aan de Chinese Zee of in een buitenwijk van Dhaka toegang tot ADSL. Een goede web-pdm start ook met partners die echt kunnen communiceren en de taal van de onderneming werkelijk kennen. Kortom, een PDM implementatie met toeleveranciers vraagt om een goede pilot met een klein aantal subcontractors.

Goede keuze
PDM implementaties worden dan al snel consultancy trajecten op projectmatige basis. Bij een middelgrote mode-onderneming is een PDM implementatie een proces van gemiddeld twee maanden en 20 tot 30 adviesdagen, afhankelijk van de omvang van de organisatie. Dat vraagt van de implementator werkelijk kennis van mode en van de onderneming. Dit geeft een voordeel aan de CAD leveranciers boven de ERP aanbieders, maar de ERP aanbieders hebben vaak meer consultancy kracht. Wat u ook kiest: zorg in ieder geval dat het een weloverwogen keuze is!

CAD in verschillende marktsegmenten

Vroeger was het gebruikelijk om het CAD aanbod te segmenteren naar de oorsprong van het leverende bedrijf. Gerber was vooral voor het intekenen en voor grote bedrijven, Lectra en Investronica werden meer gebruikt voor patronenmaken in modische omgevingen, Nedgraphics en Quest Runtime vooral voor graphics. Dit onderscheid is nu minder zinvol. In de eerste plaats is het aanbod naar elkaar toe gegroeid, waardoor de concurrentie scherper is geworden. Er is een consolidatie in de sector geweest waarbij de grotere spelers via overnames hun competenties hebben verbreed. Kortom, de oerspecialisatie van onze CAD leveranciers zijn steeds minder merkbaar.

Vraag bepaalt aanbod
De vraag is echter wel steeds meer gesegmenteerd. Vroeger was de productieorganisatie in een confectiebedrijf overal ongeveer dezelfde. Nu is het kopstart bedrijf dominant. Maar daar waar het ene bedrijf een grove schets op papier zet gaat de andere voor een compleet dossier, terwijl de derde de schets uitwerkt in een dossier. Daarnaast zal het ene bedrijf (casual) veel waarde hechten aan artwork, de ander (dameskleding) aan een goed model en de derde (herenkleding) aan een zorgvuldig materiaalgebruik. Kortom de vraag bepaalt eerder het aanbod dan het aanbod de vraag.

Voor steeds meer bedrijven is het schetsen de essentie. Een beeld van het product, een zoom op de belangrijkste details, een goede inkleuring en een bijlage met stoffenmonsters en kenmerkende fournituren zijn genoeg om de producent in Hong Kong of Istanbul aan het werk te zetten. Men levert gereed product dus het binnenwerk, de precizie van patroneren en het materiaalgebruik doen er minder toe.

Software
Een goede grafische design software is voldoende, met daarbij een PDM systeem voor het opslaan van de gegevens. Dit is de aangewezen weg voor casual kleding en kinderkleding, vooral als de maten niet zo nauw luisteren.

In de modische sector is het patronenmaken nog altijd de crux. Het is van belang voor de productdifferentiatie, de maat voor kwaliteit en de input voor het verdere productieproces. Vooral als men loonveredeling gebruikt is efficient snijden van belang, en het is noodzakelijk om de producent daarop te kunnen beoordelen. Ook al laat men de intekening door de fabrikant maken, het is altijd nog van belang om de juiste hoeveelheden materiaal aan te leveren. Hier zijn de ontwerp- en patroneersoftware-pakketen aan de orde. Wie liever controleert dan vertrouwen schenkt gaat een stap verder en blijft een klassieke producent: hij tekent zelf in. Niet dat de rol papier perse met de stof mee gaat, een floppy-disk of een email kan ook volstaan. Ook dan is een goed PDM systeem van belang, in elk geval zal goed moet worden vastgelegd welke informatie naar welke toeleverancier is gegaan met welk resultaat en welke tussentijdse veranderingen. Snijden is in Nederland een zeldzaamheid geworden, in België wat minder. Ook al lijken meerdere leveranciers te investeren in enkellaags snijden. Van belang in het monsteratelier of voor meer technische artikelen die dichtbij de markt gemaakt worden. Hier is productiviteit en kwaliteit van belang, maar ook een goede doorlooptijd.

CAD kopen is goed weten wat je wilt. Het is ook goed kijken naar de betrouwbaarheid van de leverancier en zijn serviceniveau. Dat is niet alleen harde gegevens maar vooral het persoonlijk contact. CAD gaat tenslotte om het automatiseren van het hart van de onderneming.

CAD Marktperspectief

De markt voor technologie in de kledingbranche is sterk gevoelig voor conjunctuurschommelingen. De ontwikkeling van enkele grote spelers: Lectra, Nedgraphics en Gerber geeft aan dat er in de tweede helft van 2001 een duidelijke afvlakking van de verkopen en de winst is bij vele software leveranciers flink afgenomen. Tegelijkertijd kan worden vastgesteld dat de perspectieven van veel bedrijven voor 2002 als redelijk gunstig wordt gekenschetst. In kringen van software leveranciers wordt wel vastgesteld dat men in september 2001 sterk orde op zaken heeft gesteld.

Daarnaast kan ook vastgesteld worden dat een steeds groter deel van de omzet van software in de kledingbranche minder conjunctuurgevoelig is. Met de volwassenwording van automatisering in de mode verschuift de omzet heel duidelijk van aankoop naar service. Bij Lectra Systemes is nu al meer dan een derde van de omzet afkomstig uit dienstverlening, vooral onderhoud en upgrades. Daarnaast verschuift de inspanning ook van nieuwe investeringen of uitbreidingsinvesteringen naar vervangingsinvesteringen of naar verbeteringen en aanvullingen.

Bij meerdere leveranciers is er sprake van een snelle verbreding van het productenpallet en van doelgroepen. Nedgraphics heeft zich zo ontwikkeld van een leverancier van CAD tot een aanbieder van alle schakels in productie. Lectra richt zich naast mode ook heel nadrukkelijk op andere kansrijke segmenten, getuige de bijeenkomst over technisch textiel (waarvan in dit nummer verslag van wordt gedaan).

Investeringen
Deels worden grote investeringen in tijden van recessie uitgesteld maar dat neemt niet weg dat er wel sprake is van een intentie om over te gaan tot aankoop op enig ogenblik. Uitstel is zelden afstel, tenzij er sprake is van een faillissement. Leveranciers van CAD/CAM zullen dan in slechtere tijden moeten inspelen door zoveel mogelijk kosten variabel te houden. Deels gaan de investeringen gewoon door. CAD/CAM biedt ook in slechtere tijden aan de gebruiker mogelijkheden om kosten te besparen. Op dit moment is de grote rage het verplaatsen van patroneer en inteken activiteiten vanuit hoge lonen landen naar lagere lonen landen. Dat betekent een investering in Product Data management aan de uitbestedende kant en een investering in 'klassieke' CAD functies bij de productiebedrijven.

In de VS is er sprake van een grootschalige verplaatsing van snijzalen van de Noordelijke staten naar de Zuidelijke staten. Beide ontwikkelingen genereren weer omzet. Zelfs als technologie voor een deel verplaatst wordt is er ook behoefte aan installatie, onderhoud en aanpassingen. In het Verre Oosten gaan de investeringen gewoon door. In China gaat de economische groei gewoon door, net als in andere kleinere economieen.

Nederland
In ons eigen land ligt de nadruk op de kleinere systemen en zeer nadrukkelijk op de ontwerp/styling fase. De lagere ingangsprijzen voor kleinere systemen maakt het nog steeds mogelijk om de markt te verbreden. In het verlengde groeit de behoefte aan een beter collectiemanagement hetgeen de vraag opstuwt naar PDM applicaties. In eigen land en in mindere mate in Belgie is de klassieke CAM markt aan het verdwijnen. In west Europa wordt nauwelijks meer in snijzalen geinvesteerd. Anders dan in de VS is snijden geen Europese aangelegenheid meer. Daar zitten geen bedrijfseconomische redenen achter: het is simpelweg een verschil in handelspolitieke regelgeving.

RunTime: integratie producten voor optimale efficiency

RunTime is leverancier van diverse soorten software, zoals PDM- en ecommerce systemen. Momenteel is de dochter van het beursgenoteerde (aan de Toronto Stock Exchange) Geac Enterprise Solutions bezig haar verschillende producten te integreren voor optimale efficiency.

Letter of Intent
Een van de nieuwe ontwikkelingen die deze strategie reeds heeft opgeleverd is een plug-in tussen Sell IT Ecommerce en QuestPDM. Door deze koppeling is de collectie direct automatisch beschikbaar op de website van de gebruiker. Via de website kunnen klanten ook beschikken over gegevens als de maatschema's, kleurinformatie en wash & care labels. Een koppeling waar nu aan gewerkt wordt is die met het ERP-systeem Fashion for Windows van Pebblestone. RunTime en Pebblestone hebben een 'letter of intent' getekend voor een samenwerking die naast deze integratie onder andere gezamenlijke marketingcampagnes behelst.

Deadlinebewaking
Een interessante nieuwe software-ontwikkeling van RunTime is de Workflow module, een applicatie die draait op de server en de gebruikers informeert over veranderingen binnen de QuestPDM database. Zo kan men bijvoorbeeld meldingen krijgen wanneer de informatie in het hoofdscherm wordt gewijzigd of als er in de checklist of planningsmodule deadlines dreigen te worden overschreden. Dit voorkomt overschrijdingen van deadlines. De computer is al van enorme betekenis voor het bedrijfsleven; integratie van de verschillende bedrijfsprocessen is een nieuwe stap op weg naar maximale snelheid en optimale efficiency.

GRAFIS: de nieuwe CAD generatie

De basiskennis van de constructie van patronen en het patroontekenen met de computer worden met de nieuwe generatie CAD software geïntegreerd. Een telg uit deze nieuwe generatie software is GRAFIS. Deze software is in Duitsland ontwikkeld en vindt alleen daar al toepassing in 100 bedrijven en ruim 50 opleidingen.

Werking
Kort samengevat: net als andere CAD-programma's voor het tekenen van patronen voor kleding doet GRAFIS wat de gebruiker vraagt. Het nieuwe van de werkwijze van het programma is, dat alles wat je doet tijdens het opzetten, afleiden en modelleren van patronen wordt onthouden/ vastgelegd in een zogenoemd protocol (te vergelijken met een macro). In dit protocol wordt verwezen naar lichaamsmaten, kledingmaten en constructieparameters. Moeten deze waarden veranderd worden, dan wordt dat opgegeven en het protocol opnieuw doorlopen. Het patroon met alle patroondelen worden hiermee aangepast aan de gewijzigde afmetingen. Hiermee wordt het maken, graderen en wijzigen van patronen flexibeler, efficiÎnter en betrouwbaarder.

Patroon maken
Als er een patroon opgezet wordt, worden tijdens deze basisopzet relaties gelegd met de lichaamsmaten. Dit kunnen de lichaamsmaten van een bepaalde confectiemaat zijn, maar ook de maten van een individuele klant. Veel factoren (parameters) zijn dan al van belang: overwijdte, wel of geen schoudervulling en dergelijke. Deze zaken kunnen flexibel ingebracht worden en als dat nodig is achteraf weer worden veranderd. Voor de basisconstructies zijn een aantal constructiesystemen voor GRAFIS beschikbaar, maar U kunt ook Uw eigen constructiesysteem implementeren.
Voor de belijning en details moet U voortdurend keuzes maken. Hoe groot is de zak, hoe breed de pas, enz., enz. Deze parameters worden in een lijst ingegeven en hiermee maakt U de constructie. Bevalt de grootte van de zak of de pas niet, dan kan hiervan de afmeting in de lijst gewijzigd worden, het protocol doorlopen en het patroon is aangepast.
Ook kunnen tijdens het afleiden lengten van lijnen (b.v. de lengte van een hals voor een kraag of de lengten van het armsgat) opgemeten worden en dienen als uitgangspunt voor de constructie: in dit geval de kraag en de mouw.

Vanuit de basisconstructie met alle informatie over de modellering worden de individuele patroondelen afgeleid. Deze relaties behoren ook tot het protocol.

Patronen aanpassen
Blijkt nu bijvoorbeeld, bij het doorpassen, dat iets groter of kleiner, korter of langer (enz.) zou moeten worden, dan kunnen deze parameters aangepast worden en na het doorlopen van het protocol zijn alle patroondelen -en automatisch ook de bijbehorende plakvliesdelen en mallen- aangepast.
Deze wijze van veranderen is erg efficiênt en heel betrouwbaar. De van een gewijzigd patroondeel afhankelijke andere patroondelen (b.v. de mouw bij een veranderd armsgat) worden volgens het protocol automatisch meegenomen met het veranderen.
Op analoge manier kan er ook maatwerk gemaakt worden, waarbij de klant een individuele lichaamsmatentabel krijgt. Hiervoor wordt het protocol doorlopen en de maatwerkpatronen zijn gemaakt.
Ook kan op deze manier tegemoet gekomen worden aan de specifieke wensen voor klaarwerkmaten.

Graderen
Is een patroon gemaakt, dan kan een matenserie gemaakt worden door het protocol te doorlopen op basis van de lichaamsmaten van de gewenste confectiematen en de parameters van de details van de modellering voor deze confectiematen.
Het patroon wordt op deze manier gegradeerd met behoud van de constructieve aanpak en de relaties, die gelegd zijn bij de afleiding. De kragen passen exact op de halzen en de mouwkoppen hebben in alle maten hetzelfde percentage overwijdte, die op dezelfde manier verdeeld is tussen de knippen van armsgat en mouwkop.

Meten van klaarwerkmaten
Het opmeten van klaarwerkmaten van de patronen maakt ook deel uit van het protocol. Dit doet U dus voor het monster. Wordt het patroon gewijzigd of wordt het protocol doorlopen voor alle maten van de gradering of een maatwerkpatroon, dan krijgt U ook de klaarwerkmaten van deze maten, zonder dat U daarvoor opnieuw hoeft te gaan meten.
Naast het graderen volgens de bovenstaand geschetste constructiemethode is het ook mogelijk om in GRAFIS te graderen volgens de klassieke methode met sprongwaarden. Aan de conversie van de patroondelen naar andere CAD-systemen wordt ook aandacht besteed: standaard is converteren naar Gerber en DXF-AAMA (o.a. Lectra) mogelijk. Een Nederlandse oefenversie is te vinden op www.grafis.de

AVANTEX

Avantex presenteert in haar tweede editie, van 13 t/m 15 mei in Frankfurt weer een waterval aan innovaties. Men kan men niet stellen dat de sector qua innovatievermogen stil staat... Man kan ook bewondering hebben voor de moed van Messe Frankfurt hebben maar ook vraagtekens bij de kansen voor deze formule in het Europese beurzenlandschap. Enerzijds richt het zich heel breed op innovaties in de textiel kleding kolom als forum en als beurs. Anderzijds is het zeer gericht op innovatie in sportkleding en beroepskleding en komt de beurs in de buurt van technisch textiel. Die twee zielen in een borst zijn op termijn niet vol te houden. Avantex moet of breed kiezen voor een innovatiebeurs voor de hele branche, maar het is de vraag of die formule economisch levensvatbaar is of het moet zich richten op innovaties in kledingtextiel, waarmee het in het vaarwater van zowel de IMB als van de stoffenbeurzen komt.

Voor de bezoeker blijft de vraag of Avantex de moeite waard is. Avantex is in twee edities uitgegroeid tot het platform voor presentatie van innovatieve ontwikkelingen. Het is wel zaak om goed te kiezen in het programma. Men kan bezorgd zijn over de verteerbaarheid van het programma: het is zware kost om drie dagen lang te moeten kiezen uit een aaneenschakeling van activiteiten. Er liggen drie lijnen in het programma. In de eerste plaats gaat er veel aandacht uit naar materialen. Materialen met meer functionaliteiten, materialen met een langere levensduur en een betere recycleerbaarheid. In de tweede plaats gaan er veel sprekers in op intelligente kleding, waarbij onder andere electronische functies in kleding is ingepast. Tenslotte is er zoals altijd, maar minder dan gebruikelijk interesse voor het productieproces.

Materialen
Wat betreft de materialen is er veel aandacht voor materialen met een betere warmte en vochtregeling. Voorbeelden zijn de presentaties over nieuwe viscose (Lenzing Modal Fresh) ontwikkelingen, de PCTF Vezel en de verschillende membranen (Sympatex, Outlast en Gore). Daarnaast is er een accent op substitutie van katoen door synthetische en kunstmatige vezels met goede draagfunctionaliteit en waseigenschappen. Verder ook aandacht voor materialen met medische functionaliteiten en voor materialen die vuil oplossen. Tenslotte is er aandacht voor materialen die beter te recycleren zijn, zoals composteerbare garens.

Productieproces
Aan de kant van productontwikkeling veel aandacht voor de combinatie van electronica en kleding. Het gaat van toepassingen van glasvezels in kleding, voor communicatiedoeleinden, tot kleding waar warmtesensoren in zijn geplaatst. Ook boeiend in deze risico-samenleving is het plaatsen van mobiele combinatiemiddelen in combinatie met GPS voor het traceren van kinderen. Ook op afstand volgbaar is de patient die electrodes in kleding heeft ingebouwd en die als thuispatient gevolgd kan worden. Kortom het einde is nog niet in zicht.

Toekomst
Tenslotte is er ook veel te doen om een beter productieproces. Het gaat dan natuurlijk om samenwerking in de keten, om EDI maar ook over een nieuw maatsysteem en over made to measure. Avantex biedt gelegenheid om de stand te nemen van de vele projecten op dit terrein. Last but not least een hele sessie over de stand van zaken in digitaal printen. Op dit vlak komt Avantex met meer realisme en meer ervaring.

Pebblestone demonstreert

Pebblestone is pas vijf jaar jong, maar heeft haar naam reeds gevestigd. Het bedrijf biedt een complete reeks op de fashionmarkt toegesneden softwaretoepassingen voor voorraadbeheer, administratie enzovoort, evenals een voor de modebranche ontwikkelde website-toepassing. De branche-specifieke pakketten die Pebblestone levert, zijn ontwikkeld op basis van software van Navision.

Om potentiële klanten te laten kennismaken met Fashion for Windows, organiseert Pebblestone twee keer per jaar centraal in het land een Roadshow. Omdat hiermee niet iedereen bereikt wordt, is er nu ook een variant in de vorm van de Regionale Demodag, die voor veel mensen dichter bij huis plaatsvindt. Een aantal regio's is reeds aangedaan; op dit moment staan nog in de planning demodagen in Gelderland (25 juni), Utrecht (24 september) en Limburg plus Noord-Brabant (22 oktober). De Roadshows vinden in 2002 plaats op 23 mei in Amsterdam en op 26 november in Midden-Nederland. Daarnaast wil men dit jaar voor de Belgische markt een Roadshow organiseren in Antwerpen. Meer informatie is te vinden op www.pebblestone.nl